}
रामचंद्र कुडाळकर -:सिंधुदूर्ग २६ ऑगस्ट, २०२५
सपूर्ण कोकणात गणेशोत्सवाचा उत्साह शिगेला पोहोचला आहे. ढोल-ताशांच्या गजरात आणि ‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषात घरोघरी लाडक्या बाप्पांचे आगमन झाले आहे. कोकणी माणसासाठी गणेशोत्सव म्हणजे केवळ एक सण नाही, तर तो एक सोहळा आहे, एक भावना आहे, आणि आपुलकीचा संगम आहे.
उदया २७ऑगस्ट रोजी घरोघरीं विराजमान होणार गणराय
गणपती आगमनाचा उत्साह:
गणपती आगमनाची तयारी अनेक दिवसांपासून सुरू होती. गावागावांत घरांची रंगरंगोटी, अंगणाची स्वच्छता आणि मखर सजावटीची लगबग सुरू होती. शहरांमध्ये नोकरीनिमित्त गेलेले चाकरमानी मोठ्या संख्येने आपल्या गावी परतले आहेत. कोकण रेल्वे, बस आणि खासगी गाड्यांमधून गावाकडे जाणारा प्रत्येक रस्ता माणसांनी फुलून गेला आहे. कुटुंबातील सर्व सदस्य एकत्र येऊन गणपतीची प्रतिष्ठापना करतात. अनेक घरांमध्ये पारंपरिक पद्धतीनुसार मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली जाते. मातीची मूर्ती आणून तिची विधिवत पूजा केली जाते.
पारंपरिक सजावट आणि नैवेद्य:
कोकणातील गणेशोत्सवाचे एक खास वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची पारंपरिक सजावट. घरामध्ये नैसर्गिक वस्तूंचा वापर करून मखर तयार केली जातात. विविध प्रकारची फुले, झाडांची पाने आणि रंगीत कागदांचा वापर करून आकर्षक सजावट केली जाते. गणपतीच्या मूर्तीसमोर आंब्यांच्या पानांचे तोरण लावले जाते.
गणेशोत्सवात मोदक आणि विविध प्रकारच्या पारंपरिक पदार्थांचा नैवेद्य गणपतीला अर्पण केला जातो. उकडीचे मोदक, लाडू, करंज्या, शंकरपाळी आणि चिवड्याचे पदार्थ प्रत्येक घरात बनवले जातात. दररोज सकाळी आणि संध्याकाळी आरती केली जाते आणि त्यानंतर सर्वांना नैवेद्य वाटला जातो.
सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सामाजिक एकोपा:
गणेशोत्सवाच्या काळात विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. रात्रीच्या वेळी भजने, कीर्तने, दशावतारी खेळ आणि पारंपरिक नृत्याचे कार्यक्रम मोठ्या उत्साहात पार पडतात. या कार्यक्रमांमध्ये गावातील सर्व लोक एकत्र येतात आणि सामाजिक एकोपा वाढवण्यास मदत होते.
कोकणातील गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक सण नसून तो कौटुंबिक आणि सामाजिक एकोपा वाढवणारा एक महत्त्वाचा सोहळा आहे. पुढील दहा दिवस गणपतीची पूजा, आरती आणि पारंपरिक पदार्थांच्या मेजवानीने कोकणातील वातावरण भक्तीमय आणि आनंददायी राहील.
